MADEN İŞLETMELERİ / Ovacık Altın Madeni / Tesis

1- Kırma-Eleme Ünitesi:

Açık Ocak ve yeraltı işletmelerinden gelen cevher, çeneli ve konik kırıcılardan oluşan iki kademeli kırma işleminden geçer. Kırılan cevher iki katlı elekten elenmekte; 18 mm olan alt elek altına geçen bölüm ince cevher silosuna, elek üstünde ve orta katta bölüm ise tekrar konik kırıcıya beslenmektedir.

Ünitede alınan çevre ve işçi sağlığı önlemleri şunlardır:

Toz Kontrol: Tesiste iki adet ıslak toz tutucu bulunmaktadır. Toz tutucuların biri kırıcı diğeri ise eleme ünitesindedir.

Gürültü: Düzenli gürültü ölçümleri yapılmaktadır. Ölçülen değerler Gürültü Kontrol Yönetmeliği limitlerinin altındadır.

Çalışanlar ise makinalara yakın gürültülü ortamlarda kulak koruyucular kullanmaktadır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenligi: Kırma eleme ünitesinde çalışan operatörler kişisel koruyucu ekipmanlarla çalışırlar. Bu ekipmanlar koruyucu baret, yanları kapalı iş gözlüğü ve metal uçlu bottur. Herhangi bir makina bakımında ve elle yapılan işlerde koruyucu eldiven giyilir.

2- Öğütme Ünitesi:

Bu ünite bir çubuklu, bir bilyalı değirmen ve siklonlardan oluşmaktadır. İnce cevher silosunda bulunan kırılmış cevher çubuklu değirmene beslenir. Çubuklu ve bilyalı değirmen çıkışı pompa ile siklonlara pompalanır. Ortalama 75 Micron boyutuna indirilmiş Siklon üst akımı, altın çözündürme ünitesine giderken, alt akımı yeniden öğütülmek üzere bilyalı değirmene tekrar döner.

Sistemde öğütme işlemi sulu yapıldığından ve sisteme bu aşamada herhangi bir kimyasal ilave edilmediğinden, yukarıda bahsedilen İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği önlemleri haricinde çevre önlemleri gerekmemektedir. Ünite çevresi yüksek eşiklerle çevrili ve içerisinde pompa çukuru bulunan betonarme tabanda bulunmaktadır. Üniteden olabilecek dökülmelere pompa çukurunda toplanıp temizleme pompaları ile sisteme tekrar geri gönderilmektedir.

Öğütme ünitesinde cevher yoğunlukları saatlik ölçümlerle kontol edilmektedir. Ayrıca değirmen yükleri ve siklon basıncı gibi pek çok değer Citect kontrol sisteminden  izlenip kontrol edilebilmektedir.

3- Liç ve Adsorpsiyon Ünitesi:

75 mikron boyuta öğütülmüş sulu çamur halindeki cevher siyanür ile karıştırılmak üzere liç tanklarına gönderilmektedir. Liç tanklarındaki çamura siyanür çözeltisi ve saf oksijen  verilerek cevherin bünyesindeki altın ve gümüşün çözündürülerek suya geçmesi sağlanmaktadır. Siyanür ve oksijen ile reaksiyona giren katı haldeki altın ve gümüş çözünerek suya geçmektedir.

Adsorpsiyon ünitesinde ise suya geçen altın ve gümüşün çamurdan ayrılması için aktif karbon verilmektedir. Aktif karbon altın ve gümüşü adsorplayarak katı halde bünyesinde toplamaktadır. Altın ve gümüşü bünyesinde toplayan dolu aktif karbon özel elekler ile çamurdan ayrılmaktadır. Sonrasında, siyanürlü çamur arıtılmak üzere kimyasal bozundurma ünitesine, altın ve gümüş yüklü karbon ise altın ve gümüşün kazanılması için sıyırma ünitesine gönderilmektedir.

Tanklardan ayrıca düzenli olarak alınan numuneler ile pH, karbon oranı ve çamur yoğunlukları da ölçülmektedir.

Liç ve adsorpsiyon ünitesi içerisinde pompa çukuru bulunan ve çevresi belirli bir yükseklige kadar eşiklerle çevrili beton tabanda bulunmaktadır. Buradan olabilecek dökülmeler, beton alanda bulunan pompa çukurunda toplanıp, tanklara tekrar geri gönderilmektedir.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenligi: Yukarıda belirtilen operatörler için koruyucu ekipmanlara ilaveten ünitenin belirli noktalarına kimyasalla veya çamurla temas halinde kullanılmak üzere emniyet duşları yerleştirilmiştir.

4- Sıyırma ve Altın Odası:

Sıyırma ve altın odası 4 ton yüklü karbon kapasiteli sıyırma kolonu, aktifleştirme fırını, elektroliz hücreleri ve İzabe fırını ile solüsyon tanklarından oluşmaktadır. Bu ünitelere altın ve gümüş siyanür kompleksi halinde gelmekte altın ve gümüş kazanıldıktan sonra kalan solüsyonda siyanür bulunmaktadır. Bu solüsyon liç ve adsorpsiyon ünitesine geri gönderilmektedir.

Ünite yine tabanda pompa çukurları bulunan ve çevresi belli bir yüksekliğe kadar eşiklerle çevrili beton tabanlarda bulunmaktadır. Burada olabilecek dökülmeler pompa çukurlarında toplanıp liç ve adsorpsiyon ünitesine geri gönderilmektedir.

Sıyırma ADS-1 tankından karbon kolonuna pompalanan yüklü karbonun üzerinden altın ve gümüşün sıyırılmasıyla sonuçlanan 6 aşamadan oluşmaktadır.

Karbondan sıyırılan altın ve gümüş yüklü solüsyon elektroliz tankına ve ordan da elektroliz hücrelerine gönderilir.

Elektroliz hücrelerinde toplanan altın ve gümüş ise basınçlı su ile yıkandıktan sonra filtrelenir kurutma fırınında kurutulur ve döküm potasında dökülür.

5- Kimyasal Bozundurma Ünitesi:

Kimyasal bozundurma ünitesi üç aşamadan oluşmaktadır:

1. 1- Siyanür bozundurma,
2. 2- Ağır metal duraylama ve
3. 3- Havuz geri dönüş suyu duraylama ve dökülmelerin bozundurulması.

Liç ve adsorpsiyon ünitesinden çıkan atık pülp atık havuzuna gönderilmeden önce kimyasal bozundurma ünitesinde bozundurulmaktadır. Atık havuzuna gönderilmeden önce siyanür değerleri istenen seviyeye indirilmektedir.

Siyanür Bozundurma: Birinci aşamada serbest ve metal siyanür bileşikleri (demir siyanür bileşikleri hariç) INCO prosesinde sodyum meta bisülfit ve oksijen  ile siyanata dönüştürülmektedir. Siyanatlar daha sonra hidrolize uğrayarak karbonat ve amonyuma  dönüşmektedir. Demir siyanür bileşikleri ise bakır ile çöktürülerek duraylı hale getirilmektedir.

Ağır Metal Duraylama: Bu aşamada arsenik ve antimon gibi ağır metaller ferrik sülfat ile çöktürülerek duraylı hale getirilmektedir.

Kimyasal bozundurma ünitesi çıkışından zayıf asitte çözünen  siyanür oranını ölçmek için saatlik numuneler alınır ve pikrik asit testi ile ölçüm yapılır. Ayrıca deşarj hattı üzerinde bulunan bir otomatik numune alma makinesinden alnınan kompozit numune de her gün laboratuarda distilasyon yöntemi ile analiz edilir.

Geri Dönüş Suyu ve Dökülmelerin Bozundurulması: Üçüncü bağımsız bir tank gerektigi takdirde atık havuzu geri dönüş suyunda ağır metallerin ferrik sülfat ile tekrar duraylanması amacıyla kullanılmaktadır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği: Bu ünitede İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği önlemleri liç ve adsorpsiyon ünitesi ile aynıdır.

6- Atık Deşarj Hattı: Kimyasal bozundurma ünitesinden çıkan bozundurulmuş atık, tesisten atık havuzuna yüksek yoğunluklu ve çift cıdarlı polietilen borular ile pompalanmaktadır.